Читаем Трава і камень полностью

Каб на нашы сляды

не падалі недаверу

чорныя слёзы.

Выкінь камень з грудзей,

што носіш супроць мяне,

утрымай мяне, нястрыманага.

Чалавек, разгайдай

любові маёй,

маёй веры дрэва.

Вось ты — я!

1978

ГЭТЫХ ДВА СЛОВЫ

Усе зернавыя пасеяны.

Думкі — таксама правеяны.

Зараз і ў склад радковы

вусны пасеюць словы.

А пра ўмалот прамовы

покуль што жаўруковы.

Дзе тая цераспалосіца?

Ды ці ж загон папросіцца

ў шыр тваю, маці Айчына!

Як у гняздо, ўсяліся

ў сэнс гэтых слоў, дзяліся

з братам па-братняму жытам.

А перад тым як мову

зойме, два гэтыя словы

побач, як меч, палажы ты

²

.

1977

ПРЫСВЯЧЭННЕ

Бытаваць табе не балюча?

Пазіраць на другіх не холадна?

Сэрца выгаварыць не цёмна?

Зачарпну з цябе, як з крыніцы,

дабраты і любві, цярплівасці

і рашучасці — слова па слову.

Змочыш імі, як лекамі, вусны,

стане млосна — прамыеш вочы,

і ўтаймуецца боль.

Дзе ні быць ім — дадому вернуцца

нат з-пад шыбеніц, з-пад расстрэлаў.

Рана, позна — ў акно пастукаюць,

як даўней з пасялення ссыльныя.

А сышоўшыся ў гурт, адразу ж

за работу з любоўю возьмуцца

і, калі тут да месца ўзнёсласць,

перад вечнасцю схіляць калені.

1978

ЗАКЛІНАННЕ

Палямі ўздыхні,

Адзавіся лясамі:

Хай будзе вядомым

Тваё невядомае слова.

Ногі ў дарозе.

Дарога — ў заходзячым сонцы:

Хай бачнымі будуць нябёсы,

Ў якія ідзеш ты.

Камень на сэрцы.

На камні птушка.

Хай будзе пачуты

Апошні твой крык.

1977

***

Мабыць, вечар яшчэ ніколі

не глядзеў так пяшчотна ў вочы,

як сягоння. Ён па-бацькоўску

лоб абмацвае — і ў даглядзе

мы расцём, мы ўжо з днём нароўні.

Кожны з нас пасталеў і бачыць,

як наш дзень распагодзіўся к поўдню.

Аглянёмся і ўспомнім, якім ён

быў, наш ранак — маленства наша.

Белы свет быў замглён, заслонен

непасільнай штодзённай працай.

Мы былі ў ім і дном, і верхам.

О, як мутна было на днішчы!

О, як хмарна было ў вяршыні!

Але ж вечар цябе шукае,

прыўзнімі галаву — адчуеш

на ілбе цеплыню далоні.

Удыхай цішыню яго дрэва,

задавольвайся ззяннем зорак,

мілагучнасцю хору кроны.

Бачыш, як падраслі мы разам,

адчуваючы ствол плячамі.

Гэты вечар закрэсліў рысу

паміж дном нашым і вяршыняй.

Ён і камень замшэлы зверне

на магільніку боскасці нашай.

Уздыхаем, але з палёгкай,

бо і чуем, і бачым, душою

адчуваем, што з нас таксама

ў невымерны прасцяг нябёсаў,

як з маленькага пругкага сэрца,

паскарае свой пульс

                               бясконцасць.

1977

***

Жыць буду я ў табе.

Вось толькі працягні руку:

Прамень, траву ці корань.

I дай мне свет:

Сон, зорку,

Крыху хлеба.

Цяпер ужо я буду ўмець

Пра шчасце гаварыць.

I сам дабром дзяліцца.

Пусціце да мяне бліжэй

Расцвіўшых,

Падаючых,

Плывучых.

Я гавару:

Зямлю цераз парог перанясіце.

Брат, якім з’яўляюся я:

Як цяжка

Самому ноччу уявіць сябе!

А ці патрапіш свет стварыць

З птушкі, кветкі, смеху?

Мне сніцца, што мы яшчэ жыць будзем

Пад камнем і пад сонцам.

Вось цвітуць мае працягнутыя рукі:

Зямля, падыдзі бліжэй!

1978

ВЕЧАР ВІЛЬНЮСА

Вечар вежаў

у небе Вільнюса.

Анёлак горада —

белы голуб —

абдымае чырванацэглыя плечы Анны.

Жыццё, як арган,

вышэй узнесена.

Рукі жыцця цалую,

поўныя ўсіх і мяне:

мой твар павярні, кажу,

ў кірунку галоўнага алтара,

бо ўжо занадта мілосць вялікая,

каб мог замаўчаць яе —

жыццё маё не маё.

У цемрадзі

акуні мой пагляд

у самую глыбіню жыцця,

каб не пачуў, каб не адчуў

як за спіной

зачыняюцца дзверы —

жыццё маё не маё.

1978

***

Мне няўцям — дарога знае,

не чуваць мне — лес, ён чуе,

не відаць мне — бачыць поле

                 тваю думку

                 тваё слова

                 тваю душу

не сканчылася б дарога,

не аглух бы лес знячэўку,

толькі б не аслепла поле,

покуль думку зразумею,

покуль поўна слова ўчую,

покуль дно душы пабачу:

                 шлях збялелы

                 лес зялёны

                 роўнае поле

1978

НЯДЗЕЛЯ

Прыбярыся дрэвам, сыне,

каб было святочней сёння.

Дзверы ў лес вазьмі з сабою,

вокны з каранёў цярпення.

Пацалуй сякеру, сыне,

лютасці лязо прылашчы.

Захапі даверу бохан,

слова праўды зганьбаванай.

А Літва цябе шукацьме —

ты ёй пасвяці рукамі:

не прынось вачэй без птушкі,

сэрца без Літвы не слухай.

1978

***

самота наша

чорны агонь

ты апякаеш толькі

ці нават свеціш

не хачу

каб глядзела ты на мяне

свечка жыцця дрыжыць

над небыццём маім

неба не ведаю выйсця

з маленькай самай сцяблінкі

дапамажы

маёй непамыснасці

калі горла сціскаюць

пальцы самоты

кажу: я сам сцяг

і я ж сцяганосец.

1978

***

пасеяў я на гары

зерне жыцця

і не дачакаюся хлеба

што да стала прыходзіць

сонцам паліцца

дажджом згінаецца

вялікага ў нашым маўчанні

маленькага ў галасах зямлі

пад галінкаю ветру

пад рукою неба

пад дрэвам свету

прыносяць прыносяць чалавека

і побач з зернем кладуць

вітаю, браце!

1977

ІДУЧЫ

з імем тваім ідучы:

так маю тут шмат

што няма чаго адабраць

усё я аддаць магу

з радасцю тваёй ідучы:

тут днее ўвесь час

з глыбіняў цемры

святло дастае рука

з болем тваім ідучы:

колер праўды ў гэтай крыві

ужо вугалямі хлусні

не датыкайцеся да жывых ран

ах калі пустаруч ідучы:

абарані нас ад нас

айчына

1978

***

Пад ліпай знайшоў не зямлю,

а маці світальную: неба

ласкава на ўлонні трымала.

Нябёсы ў хусцінку кладзі,

у кветках вясёлых хусціну

і сцягвай на вузел любові.

А будзе праходзіць жыццё,

стамлёная жытка-жабрачка,

аддай ёй хатуль без развагі.

На ўсіх хай раздзеліць жыццё,

хай чэсна пароўну падзеліць,

усіх нас яднаючы з небам.

1978

У НАКІРУНКУ ДОБРЫХ СЛОЎ

У накірунку добрых слоў

свет пашыры, зрабі яго