Читаем Ол тгэн уораана… полностью

– Хайа, эмиэ уоккун умаппакка олороун дуу? – ыала Марыына эмээхсин (эмээхсин да буолан, баара эрэ алта уончата буолан эрдээ) ыйыппытынан киирэн кэллэ. – Халлаан кубулатыран ахан эрэр, – уоту холбообутугар дьиэ биирдэ сандаара тстэ. – Тыала-кууа срдээх, бээээ бэркэ ылааран бэлиэтии сылдьыбытын тамты мэлдьэспит.

Марыына аылык бэлэмнээн букунайа-букунайа, дьиэ иинээи-таынааы сонуну кэпсии-ипсии сырытта.

Кыыа Даайа нэдиэлэ курдук анараа ттгэр сураа суох сппт соотох уолун крд барарыгар Марыынаттан аатын кр сылдьарыгар, аын-лн бэрийэригэр крдсптэ. Марыына ону тук курдук толорон, кн ахсын иккилиитэ-сттэ киирэ турар.

– Биир атын улуус ийэтэ, эмиэ Даайа курдук уолун крдчч мунаах, бадаа, Свердловскай куоракка, билигин Екатеринбург дииллэр дуу, тиийбит. Ол айманыы бтн айманан, уйулата хамсаан сылдьар эрэйдээхтэн ол дойду урдустара харчылаах суумкатын уоран ылбыттар. Милииссийэлэнэн-таймаланан туох да туа тахсыбатах. Ылаары ылбыт уоруйахтар буолан биэрбиттэр, инньэ гынан, бу эрэйдээи букатын билбэт куоратын вокзалыгар биир-биэс харчыта суох сир-халлаан ыккардыгар туран хаалбыт.

– Дьэ, буоллаа… – оонньор ииэттэн кэбистэ.

– Хата, кини дьолугар, т дьон тбээ тэн, дьиэлэригэр илдьэн хоннорбуттар. Уонна сарсыныгар куоракка рэнэр саха оолорун булларбыттар. Ол котокулары харчы хомуйан билиэт атыыласпыттар, сс смлккэ киллэрэн биэрбиттэр.

– Айыы санаата син стэ илик буоллаа, – Ньукулай Марыынаа туаайбыта дуу, бэйэтэ бэйэтигэр саарбыта дуу биллибэттик этэн баран, ооун аанын сапта уонна, тайаын харбаан ылаат, остуол диэки хааман сдьнээтэ.

Бу кэмэ клээ туох эрэ лгр гына тыааата, Марыына ср сылбыратык иит соторун санныгар иилэ бырахта да, ааа кылымахтанан тиийээт, тэлэйэ баттаата.

– Хайа, тукаам, тыыннааххын дуо?!

Субу тхчэ адаарыспыт хардаастары бобо кууспутунан уончалаах Дьулус киирэн кэлэн, бокуойа суох оох диэки дэдэрийдэ. Тиийээт, тыас-уус бн таааран, онтун тл тутан кэбистэ. Онтон бэрт улаханнык илистибит кии быыытынан тыын ылаат, хараар саба тспт бэргээтин кннрннэ.

– Тукаам, бэйэ кыаххынан крн ылыаххын, – Марыына сиэнин аыммыт уонна таптаабыт хараынан кр-кр, сэмэлээн дуу, сбэлээн дуу унаарытта.

– Бэргээм дии, барыта… – уол хардаастары сааылыы сылдьан, кырдьыгын тааарына оуста.

– Оттон ол бэргээни эн тбр ким кэтэрдибитэ эбитэ буолла?! – Марыына суос-сымыйанан мунаарбыта буолла. – Ыксалы б…

Дьулусхаан буруйдаммыттыы кэтэин куучур-хаачыр тарбанна.

Чэй иэн бурулата олорор Миитэрэй ону иилэ хабан:

– Оттон били муултуктарбыт-киинэлэрбит атахтанан куотан хаалыахтара турдаа эбээт. Бу кии аны кэтэин тээ тарбаары гынна. Чэ, кэл, хата, итинник л-тиллэ лэлиир кмлччбн, ньымааттаа таарыйа, кэмпиэтинэн кндл оустахпына сатаныыы, – дии-дии хаадьылаан мчнээтэ.

– Ити кии бгн эйигиттэн крдлээх кэлэн турар. Миигиттэн ыйыталаа сатаабыта да… – Марыына илиитинэн сапсыйан кэбистэ. – Туа мэлигир. Онон, Миитэрэй Ыстапаанабыс, Дьулуу крдтн истээр эрэ. Мин хотоо таыстым.

– Дьэ эрэ, доор, ол туох крдлээххин? – Миитэрэй саалаа алтахтаан киирэн, дьыбааны ойоолуу турар кириэилээ дьобуччу тстэ. – Итиннээи уоту саба тутан баран, манна кэлэн олор.

– Учууталбыт Инаара Дьууровна Дьыл оуун туунан дьоутуттан билэн кэлээри диэбитэ. Ону эбэм Миитэрэй Ыстапаанабыстан ыйытаар диир дии, – уол мин онно сыыаным соччо суох диэбиттии, тннгнэн боруктуйан эрэр таырдьаны крлээбитэ буолла.

– Чэ, оччоо иит, – оонньор бра уотун арааран тас гыннарда, – маннык кэпсэтиини имик-самыкка олорон ыыттахха тиийимтиэ буолааччы. Бу номоу мин эмиэ эн курдук уончалаах сылдьан истибитим.

Хас сыл аайы саа кэлэр дьыл анал оустаах буолар дииллэр[1]. Ол оустар бары ыраас хаар курдук мап-маан, сири сиппийэ сылдьар уун тлээхтэр . Кн уота тлэрин быыыгар, хаар кыырпаар кылабачыйа оонньуурун курдук, кии хараа саатар гына сытыытык клмрдр, дьиримниир эбит, ол иин кинилэри кннр кии ханна да, хаан да илэ бэйэлэрин таба кр илик. Ол тымныы тыыннаах кстбэт оус кутуругунан оонньоотоуна, халлаан оройугар диэри араас нх сардаалар сырдьыгыныы-сырдьыгыныы сырсаллар эбит. Оттон, атыыр оус мр-мр буору хаарын курдук, хаары хаан буранаттаына – хаардаах тымныы силлиэ ытыллар, сылайан сыттаына, тохтоон уоскуйдаына – сылаас, сымнаас кннэр кэлэллэр.

Кн кэлиитэ хоту диэкиттэн хонон, сайыы от-мас быыыгар саан-хоройон, сииккэ-симэххэ силигилээн, нааа хойдубут быртаы-быдьары, н-кйр тымныы тыынынан тоортоон, аара баралларын, олус дэлэйэллэрин уодьуганныыр аналлаах эбит. Биир ыйга бу оус биир саастанар, икки ыйга икки саастанар. Алтынньы ыйга алталаах аарыма оус буолар, сэтинньи ыйга ситэн-хотон сириэдийэр. Ахсынньы ыйга аам-даам тымныыны тэрэн, тохсунньу ыйга тоуттаас тымныыны туругурдан, сири-дойдуну сиик н кэриэтэ ыбылы тоороору, нэр нээйини имири эээри хаайар эбит. Ол курдук улааттаын аайы улам киэ-наара холлон, киэбэ-быыыта тырыттан, майгыта-сигилитэ алдьанан иэр кэмэлдьилээх эбит, бу оуу баара.